VS Code'ni o'rnatish
Visual Studio Code (qisqacha VS Code) — bepul va dunyodagi eng mashhur kod muharriri. Bu darsda uni kompyuteringizga qadamma-qadam o'rnatamiz va ishga tayyorlaymiz. Har bir qadamda ekranda nima ko'rinishini rasm bilan ko'rsatamiz.
Bu darsda
- VS Code'ni rasmiy saytdan yuklab olish
- Windows'da o'rnatish: har bir oyna va qaysi belgilarni qo'yish kerakligi
- macOS va Linux'da o'rnatish
- Birinchi ishga tushirish va mavzu tanlash
- Yangi boshlovchi uchun eng muhim sozlamalar
Rasmlar VS Code oynalarining soddalashtirilgan ko'rinishi. Dastur yangilanib turadi, shuning uchun sizdagi oyna biroz boshqacha ko'rinishi mumkin — tugmalar nomi va joylashuvi esa odatda o'zgarmaydi. Sariq raqamlar rasm ostidagi tushuntirishga mos keladi.
Nega aynan VS Code?
- Bepul va Windows, macOS, Linux'da bir xil ishlaydi.
- Ikkala yo'nalishga ham mos: Python uchun ham, HTML, CSS, JavaScript uchun ham.
- Kengaytmalar bilan istalgan tilga moslashadi.
- Dunyo bo'ylab eng ko'p ishlatiladi — demak, har qanday savolingizga internetda javob bor.
Muharrirlarni solishtirish haqida oldingi darsda gaplashgandik. Endi amaliyotga o'tamiz.
1-qadam: yuklab olish
Brauzerda code.visualstudio.com/download sahifasini oching. U yerda uch xil operatsion tizim uchun tugmalar bor. O'z tizimingizga mosini bosing:
Download Visual Studio Code
Free and built on open source. Integrated Git, debugging and extensions.
- 1Windows foydalanuvchilari — Windows tugmasini bosadi. Fayl avtomatik yuklab olinadi va odatda «Yuklanmalar» (Downloads) papkasiga tushadi. Uning nomi taxminan shunday bo'ladi:
VSCodeUserSetup-x64-1.xx.x.exe.
Dasturlarni faqat rasmiy saytdan yuklab oling. Internetda «tezroq yuklab olish» va'da qiladigan begona saytlar ko'pincha dastur ichiga virus qo'shib tarqatadi. VS Code'ning rasmiy manzili — code.visualstudio.com.
2-qadam: Windows'da o'rnatish
Yuklab olingan faylni ikki marta bosing. O'rnatuvchi (inglizcha Setup) oynasi ochiladi. Unda bir necha sahifa bor — har birida tegishli tanlovni qilib, Next («Keyingi») tugmasini bosasiz.
Litsenziya shartnomasi
Please read the following License Agreement. You must accept the terms of this agreement before continuing with the installation.
- 1I accept the agreement («Shartnomani qabul qilaman») ni tanlang. Busiz davom etib bo'lmaydi.
- 2Next tugmasini bosing.
Joy va «Start» menyusi
Keyingi ikki sahifada dastur qayerga o'rnatilishi (Select Destination Location) va «Start» menyusida qaysi papkada turishi (Select Start Menu Folder) so'raladi. Bu yerda hech narsani o'zgartirmang — shunchaki Next bosing.
Qo'shimcha vazifalar — eng muhim sahifa
Bu sahifadagi belgilar keyinchalik ishni ancha qulaylashtiradi. Barchasini belgilashni tavsiya qilamiz:
Select the additional tasks you would like Setup to perform while installing Visual Studio Code, then click Next.
Additional icons:
Other:
- 1Create a desktop icon — ish stolida VS Code belgisi paydo bo'ladi. Ixtiyoriy, lekin yangi boshlovchiga qulay.
- 2Add "Open with Code"… (ikkala qator) — fayl yoki papka ustida sichqonchaning o'ng tugmasini bosganda «Open with Code» bandi paydo bo'ladi. Papkani VS Code'da ochishning eng tez usuli.
- 3Register Code as an editor… —
.py,.htmlkabi fayllar VS Code bilan ochiladi. - 4Add to PATH — terminalda
codebuyrug'i ishlashi uchun kerak (9-darsda ishlatamiz). Odatda o'zi belgilangan bo'ladi — olib tashlamang!
O'rnatish va yakunlash
Ready to Install sahifasida Install tugmasini bosing. Bir-ikki daqiqa davomida yashil chiziq to'ladi. So'ng oxirgi sahifa ochiladi:
Completing the Visual Studio Code Setup Wizard
Setup has finished installing Visual Studio Code on your computer. The application may be launched by selecting the installed shortcuts.
Click Finish to exit Setup.
- 1Launch Visual Studio Code belgisi qolsin — VS Code darhol ochiladi.
- 2Finish («Tugatish») tugmasini bosing.
Yuklab olish sahifasida User Installer va System Installer degan variantlarni ham ko'rishingiz mumkin. Yangi boshlovchilar uchun User Installer (standart tugma aynan shuni yuklaydi) yaxshiroq: u administrator huquqini talab qilmaydi va o'zini avtomatik yangilab turadi.
3-qadam: macOS'da o'rnatish
- Yuklab olish sahifasida Mac tugmasini bosing.
.zipfayl yuklanadi. - «Yuklanmalar» papkasida faylni ikki marta bosing — u ochilib, Visual Studio Code dasturi paydo bo'ladi.
- Dasturni sichqoncha bilan Programs (Applications) papkasiga sudrab o'tkazing. Shunda u Launchpad'da ko'rinadi.
- Birinchi ochishda macOS «Bu dastur internetdan yuklab olingan. Ochilsinmi?» deb so'raydi — Open ni bosing.
- Terminalda
codebuyrug'i ishlashi uchun: VS Code'da Cmd + Shift + P ni bosing,shell commanddeb yozing va Shell Command: Install 'code' command in PATH ni tanlang.
4-qadam: Linux'da o'rnatish
Ubuntu yoki Debian ishlatsangiz, sahifadan .deb faylni yuklab oling va terminalda (fayl yuklangan papkada) quyidagini bajaring:
sudo apt install ./code_*.deb
Yoki Snap orqali bitta buyruq bilan:
sudo snap install --classic code
Fedora va boshqa tizimlar uchun .rpm fayl bor. O'rnatilgach, VS Code dasturlar menyusida paydo bo'ladi, terminalda esa code buyrug'i bilan ochiladi.
5-qadam: birinchi ishga tushirish
VS Code birinchi marta ochilganda Welcome («Xush kelibsiz») sahifasi ko'rinadi:
Visual Studio Code
Editing evolved
Start
New File... Open File... Open Folder... 1Walkthroughs
Get Started with VS Code Customize your editor, learn the basics…- 1Open Folder... — papkani ochish. Keyingi darsda aynan shu tugma bilan ishlashni boshlaymiz.
- 2Get Started with VS Code — tanishtiruv. Unda ko'zingizga yoqadigan mavzuni (theme) tanlashingiz mumkin: qorong'i (Dark Modern) yoki yorug' (Light Modern). Mavzuni keyin ham istalgan payt o'zgartirsa bo'ladi.
VS Code'ning so'nggi versiyalarida o'ng tomonda sun'iy intellekt yordamchisi (Copilot) oynasi ham ochilishi mumkin. Hozircha uni × bilan yopib qo'ying. Dastlabki oylarda kodni o'zingiz yozganingiz ma'qul — aks holda fikrlash «mushaklari» rivojlanmaydi. Sun'iy intellektdan to'g'ri foydalanish haqida 1-darsda gaplashganmiz.
6-qadam: muhim sozlamalar
Avtomatik saqlash (Auto Save)
Yangi boshlovchilarning eng ko'p uchraydigan muammosi: kodni o'zgartirib, faylni saqlashni unutish va «nega natija o'zgarmadi?» deb hayron bo'lish. Buning oldini olish uchun avtomatik saqlashni yoqing: yuqoridagi menyudan File ni bosing va Auto Save bandini tanlang.
Open File...Ctrl+O Open Folder...Ctrl+K Ctrl+O
SaveCtrl+S Save As...Ctrl+Shift+S
Auto Save Preferences› 1
- 1Auto Save — bosilgach, uning yonida belgi paydo bo'ladi. Endi har bir o'zgarish bir zumda o'zi saqlanadi.
Shrift o'lchami
Kod juda mayda ko'rinsa, Ctrl + = (kattalashtirish) va Ctrl + - (kichiklashtirish) tugmalaridan foydalaning. macOS'da Ctrl o'rniga Cmd bosiladi.
Uzun qatorlarni o'rash
Uzun qator ekranga sig'may qolsa, Alt + Z uni keyingi qatorga «o'raydi» (fayl o'zgarmaydi, faqat ko'rinish).
Interfeys tili
VS Code'da o'zbek tilidagi interfeys yo'q. Interfeysni ingliz tilida qoldirishni tavsiya qilamiz: darsliklar, videolar va internetdagi javoblarning deyarli hammasi inglizcha nomlardan foydalanadi. Bu darslikda ham har bir tugma nomini tarjimasi bilan beramiz. Agar rus tili qulayroq bo'lsa, «Russian Language Pack» kengaytmasini o'rnatish mumkin (kengaytmalar haqida keyingi darsda).
Mashq
Amaliy topshiriq VS Code'ni tayyorlang
Quyidagilarni bajaring va har birini tekshirib chiqing:
- VS Code'ni rasmiy saytdan yuklab, o'rnating.
- Uni ochib, o'zingizga yoqqan mavzuni tanlang.
- File → Auto Save ni yoqing.
- Ctrl + = bilan shriftni o'zingizga qulay o'lchamga keltiring.
Biror narsa ishlamadimi?
O'rnatuvchi ochilmayapti: fayl to'liq yuklanganini tekshiring (brauzerning yuklanmalar ro'yxatida). Antivirus so'rasa, ruxsat bering — rasmiy saytdan olingan VS Code xavfsiz.
«Open with Code» chiqmayapti: Windows 11'da avval «Show more options» («Ko'proq variantlar») bandini bosing. Yoki VS Code'ni qayta o'rnatib, 2-rasmdagi belgilarni qo'ying.
Kompyuter juda sekin: VS Code 4 GB operativ xotirada ham ishlaydi. Ochiq brauzer tablarini kamaytiring.
O'zingizni sinang
VS Code'ni qayerdan yuklab olish kerak?
- Istalgan saytdan — qaysi tezroq bo'lsa
- Faqat rasmiy saytdan: code.visualstudio.com
- Telegram kanaldan
- Do'stingizning fleshkasidan
To'g'ri. Begona saytlardagi dasturlar ichida virus bo'lishi mumkin.
O'rnatishda «Add to PATH» belgisi nima uchun kerak?
- Ish stolida belgi yaratish uchun
- VS Code'ni tezroq ishlatish uchun
- Terminalda
codebuyrug'i ishlashi uchun - Internetga ulanish uchun
To'g'ri. PATH — terminal dasturlarni qidiradigan papkalar ro'yxati.
Kod o'zgarganda faylni avtomatik saqlash qaysi sozlama orqali yoqiladi?
- File → Auto Save
- View → Appearance
- Help → About
- Terminal → New Terminal
To'g'ri. Shundan keyin Ctrl + S ni bosishni unutsangiz ham, o'zgarishlar yo'qolmaydi.
«Open with Code» belgisi nima beradi?
- VS Code'ni internetdan yangilaydi
- Kodni avtomatik yozadi
- Fayllarni o'chiradi
- Papka yoki fayl ustida o'ng tugmani bosib, uni darhol VS Code'da ochish imkonini beradi
To'g'ri. Bu loyihani ochishning eng tez usuli.
Xulosa
- VS Code — bepul, ko'p tilli va eng mashhur kod muharriri. Uni faqat
code.visualstudio.comdan yuklab oling. - Windows'da o'rnatishda «Add "Open with Code"» va «Add to PATH» belgilarini qo'ying.
- macOS'da dasturni Applications papkasiga o'tkazing; Linux'da .deb/.rpm yoki Snap ishlating.
- Birinchi ishda mavzuni tanlang va File → Auto Save ni yoqing.