VS Code bilan ishlash

VS Code o'rnatildi. Endi uning ichida yo'l topishni o'rganamiz: qaysi qism nima uchun, loyiha papkasini qanday ochish, fayl yaratish, kengaytmalar o'rnatish va ishni tezlashtiradigan tugmalar. Bu darsni VS Code'ni yonma-yon ochib o'qisangiz, ayni muddao.

VS Code oynasi: olti asosiy qism

Quyida «dasturlash» nomli loyiha papkasi ochilgan VS Code oynasi. Raqamlarga e'tibor bering — har bir qism nima uchun kerakligi rasm ostida tushuntirilgan.

PS C:\Users\Aziz\dasturlash> python salom.py
Salom, Aziz
PS C:\Users\Aziz\dasturlash> 

1. 1Menyu satri (Menu Bar) — File, Edit, View va boshqa menyular. Markazda ochiq fayl va papka nomi ko'rinadi.
2. 2Faollik paneli (Activity Bar) — chap chetdagi belgilar: fayllar (Explorer), qidiruv, Git, ishga tushirish va kengaytmalar. Biror belgini bossangiz, yon panelda tegishli bo'lim ochiladi.
3. 3Yon panel (Side Bar), bu yerda — Explorer: loyihadagi fayl va papkalar daraxti. Faylni ochish uchun ustiga bosing.
4. 4Muharrir (Editor) — kod yoziladigan asosiy joy. Yuqorida ochiq fayllar tablar ko'rinishida turadi. Chapda qator raqamlari bor.
5. 5Panel — pastdagi qism. Eng ko'p ishlatiladigani — Terminal: unda dasturlarni ishga tushiramiz. Bundan tashqari, Problems (xatolar ro'yxati) va Output (chiqish) bo'limlari bor.
6. 6Holat satri (Status Bar) — eng pastki chiziq: xatolar soni, kursor turgan qator va ustun (Ln 3, Col 21), fayl turi (Python) va boshqa ma'lumotlar.

Papka bilan ishlash

VS Code'da alohida fayllarni emas, loyiha papkasini ochib ishlash odat tusiga kirgan. Shunda barcha fayllar yon panelda ko'rinib turadi va ular orasida o'tish oson bo'ladi.

Papkani ochish

1. Kompyuteringizda mashqlar uchun papka yarating, masalan Hujjatlar\dasturlash (5-darsni eslang).
2. VS Code'da File → Open Folder... ni tanlang (Ctrl + K, keyin Ctrl + O).
3. Papkani topib, Select Folder («Papkani tanlash») tugmasini bosing.
4. Birinchi marta «Do you trust the authors of the files in this folder?» («Bu papkadagi fayllar mualliflariga ishonasizmi?») degan savol chiqadi. Papkani o'zingiz yaratgan bo'lsangiz — Yes, I trust the authors ni bosing.

Yana bir tez usul: Windows Explorer'da papka ustida sichqonchaning o'ng tugmasini bosib, Open with Code ni tanlash (o'rnatishda shu belgini qo'ygan bo'lsangiz).

Fayl va papka yaratish

Explorer sarlavhasi ustiga sichqonchani olib borsangiz, to'rtta kichik belgi paydo bo'ladi:

1. 1New File («Yangi fayl») — bosing.
2. 2New Folder («Yangi papka») — loyiha ichida papka yaratish (masalan, rasmlar).
3. 3Paydo bo'lgan maydonga fayl nomini kengaytmasi bilan yozing (hisob.py, index.html) va Enter bosing. VS Code kengaytmaga qarab fayl turini aniqlaydi va mos belgi qo'yadi.

Fayl yoki papkani qayta nomlash uchun ustiga bosib F2, o'chirish uchun Delete tugmasini bosing yoki o'ng tugma menyusidan foydalaning.

Saqlash va saqlanmagan fayl belgisi

Faylga o'zgartirish kiritib, hali saqlamagan bo'lsangiz, tabdagi × belgisi o'rnida oq nuqta ● paydo bo'ladi:

1. 1Nuqta — «o'zgarishlar hali diskka yozilmagan» degani. Ctrl + S bosing (yoki Auto Save'ni yoqing — 7-dars) va nuqta yana × ga aylanadi.

Buyruqlar paneli — VS Code'ning «sehrli kaliti»

VS Code'da yuzlab buyruqlar bor va ularning hammasini menyudan izlash qiyin. Buyruqlar paneli (Command Palette) Ctrl + Shift + P (yoki F1) bilan ochiladi. Unga kerakli narsani yozasiz — VS Code mos buyruqlarni topib beradi:

1. 1Qidiruv maydoni. > belgisi buyruqlar orasidan qidirilayotganini bildiradi. Biz theme («mavzu») deb yozdik.
2. 2Mos buyruqlar ro'yxati. ↑ ↓ bilan tanlab, Enter bosing. O'ng tomonda shu buyruqning tezkor tugmasi ko'rsatiladi — uni eslab qolsangiz, keyingi safar menyusiz bajarasiz.

Shu panelning qarindoshi — faylni tez ochish: Ctrl + P ni bosib, fayl nomining bir qismini yozing (masalan, sal) va Enter — salom.py ochiladi. Loyihada fayllar ko'payganda bu juda qulay.

Kengaytmalar

Kengaytma (extension) — VS Code'ga yangi imkoniyat qo'shadigan kichik dastur. Masalan, «Python» kengaytmasi Python kodini tushunadigan va ishga tushiradigan qiladi. Kengaytmalar bo'limi faollik panelidagi to'rt kvadratli belgi yoki Ctrl + Shift + X bilan ochiladi:

1. 1Extensions belgisi — kengaytmalar bo'limini ochadi.
2. 2Qidiruv maydoni — kengaytma nomini yozing.
3. 3Kerakli kengaytmani toping va Install («O'rnatish») tugmasini bosing. Muallif nomi yonidagi ✔ belgisi — tasdiqlangan nashriyotchi degani.

Tavsiya etiladigan kengaytmalar

Kod yozishni osonlashtiradigan imkoniyatlar

Avtomatik to'ldirish (IntelliSense)

Kod yozayotganingizda VS Code mos so'zlarni taklif qilib turadi. Masalan, pri deb yozsangiz, print taklif qilinadi — Tab yoki Enter bilan qabul qiling. Taklif ko'rinmasa, Ctrl + Space bosing.

Emmet — HTML'ni tez yozish

Bo'sh .html faylda ! belgisini yozib, Tab yoki Enter bossangiz, VS Code butun sahifa skeletini o'zi yozib beradi. Bu imkoniyat Emmet deb ataladi va veb kursida juda ko'p ishlatiladi.

Xatolarni ko'rish

Kodda xato bo'lsa, VS Code uning tagiga qizil to'lqinli chiziq chizadi. Sichqonchani chiziq ustiga olib borsangiz, xato sababi chiqadi. Barcha xatolar ro'yxati — Problems bo'limida (Ctrl + Shift + M).

⊗ "Ism" is not defined   salom.py [Ln 2, Col 18]

1. 1Qizil to'lqinli chiziq: Ism nomli o'zgaruvchi yo'q (biz ism deb kichik harf bilan yaratgandik).
2. 2Problems bo'limi: xato matni va u qaysi qator, qaysi ustunda ekani.

Bir nechta kursor

Bir xil so'zni bir necha joyda birdaniga o'zgartirish kerakmi? So'zni belgilab, Ctrl + D ni bir necha marta bosing — har bosishda keyingi xuddi shunday so'z ham belgilanadi. Endi yozganingiz hamma joyda bir vaqtda paydo bo'ladi. Alt + sichqoncha bosish esa istalgan joyga qo'shimcha kursor qo'yadi.

Sozlamalar

Ctrl + , sozlamalar oynasini ochadi. Yuqoridagi qidiruv maydoniga kerakli sozlama nomini yozing. Foydali sozlamalar:

• Font Size — shrift o'lchami (masalan, 16);
• Tab Size — bitta Tab nechta bo'sh joy (Python uchun 4, veb uchun ko'pincha 2);
• Word Wrap — uzun qatorlarni o'rash (on);
• Format On Save — saqlaganda kodni avtomatik chiroyli tartibga keltirish (Prettier bilan birga ishlaydi).

Eng kerakli tezkor tugmalar

Hammasini birdaniga yodlash shart emas. Har hafta 2–3 tasini odat qilib oling — bir oydan keyin ancha tez ishlayotganingizni sezasiz.

Sun'iy intellekt yordamchilari haqida

VS Code'ga GitHub Copilot kabi sun'iy intellekt yordamchilari o'rnatilgan bo'lishi mumkin: ular kodni avtomatik yozib beradi. Bu kuchli vosita, lekin o'rganish bosqichida uni ehtiyotkorlik bilan ishlating:

• Avval masalani o'zingiz yechishga harakat qiling. Tayyor yechimni ko'rsangiz, miyangiz «mashq» qilmaydi.
• Sun'iy intellektdan tushuntirish so'rang: «Bu xato nimani anglatadi?», «Bu qator nima qiladi?».
• U yozgan kodni tushunmasdan ishlatmang — u ham xato qiladi.

Avtomatik kod takliflarini vaqtincha o'chirish uchun holat satridagi Copilot belgisini bosib, takliflarni o'chirib qo'yishingiz mumkin.

Mashq

O'zingizni sinang