Ma'lumot turlari

«5» raqami va 5 soni bir xilmi? Odam uchun — ha, Python uchun — yo'q. Bu darsda Python qiymatlarni qanday turlarga ajratishini va nega bu muhimligini bilib olasiz.

Nega turlar kerak?

Hayotda ham narsalarni turlarga ajratamiz: sonlarni qo'shamiz, ismlarni esa qo'shmaymiz; telefon raqamini yodlaymiz, lekin uni ko'paytirmaymiz. Python ham har bir qiymatning turini biladi va shunga qarab u bilan nima qilish mumkinligini aniqlaydi.

Tur nomlari inglizcha so'zlarning qisqartmasi: int — integer (butun son), float — floating point (suzuvchi nuqta), str — string (satr, ip), bool — mantiq olimi Jorj Bul (George Boole) nomidan.

type() — qiymat turini bilish

type() funksiyasi qiymat qaysi turga tegishli ekanini aytadi:

print(type(25))
print(type(36.6))
print(type("Salom"))
print(type(True))

<class 'int'>
<class 'float'>
<class 'str'>
<class 'bool'>

Butun sonlar: int

Butun sonlar musbat, manfiy yoki nol bo'lishi mumkin. Python'da ular istalgancha katta bo'la oladi. Katta sonlarni o'qish oson bo'lishi uchun raqamlar orasiga pastki chiziq qo'yish mumkin — Python uni e'tiborsiz qoldiradi:

aholi = 37_000_000
print(aholi)
print(2 ** 100)

Kasr sonlar: float

Kasr sonlar nuqta bilan yoziladi: 3.14, 0.5, 36.6.

print(3.14)
print(3,14)

3.14
3 14

Ikkinchi qatorda Python ikkita son — 3 va 14 ni chiqardi. Shuningdek, butun son ham nuqta bilan yozilsa, u float bo'ladi: 2 — int, 2.0 — float.

Satrlar: str

Qo'shtirnoq ichidagi har qanday narsa — satr, hatto u raqamlardan iborat bo'lsa ham. "2026" — son emas, to'rtta belgidan iborat matn. Bo'sh qo'shtirnoq "" esa bo'sh satr.

Satr va sonning farqini mana bu misol yaxshi ko'rsatadi:

print(5 + 5)
print("5" + "5")
print("5" * 3)

10
55
555

Sonlar uchun + — qo'shish. Satrlar uchun esa + — yopishtirish: «5» ning yoniga yana «5» qo'yildi. * esa satrni takrorlaydi.

Satr va sonni qo'shishga urinsangiz, Python xato beradi — u nima qilishni bilmaydi: yopishtiraymi yoki qo'shaymi?

yosh = 17
print("Yoshim: " + yosh)

Mantiqiy qiymatlar: bool

bool turida faqat ikkita qiymat bor: True (rost, ha) va False (yolg'on, yo'q). Ular bosh harf bilan va qo'shtirnoqsiz yoziladi:

tolandi = True
yetkazildi = False
print("To'landi:", tolandi)
print("Yetkazildi:", yetkazildi)
print(10 > 3)

Oxirgi qatorga e'tibor bering: 10 > 3 savoliga Python True deb javob berdi. Mantiqiy qiymatlar shartlar bilan ishlaganda juda muhim bo'ladi — ularni 8-darsda batafsil o'rganamiz.

Turlarni aylantirish

Ko'pincha qiymatni bir turdan boshqasiga o'tkazish kerak bo'ladi. Buning uchun tur nomi bilan bir xil funksiyalar bor:

yosh_matn = "17"
yosh = int(yosh_matn)
print(yosh + 1)

narx = 15000
print("Narxi: " + str(narx) + " so'm")

print(int(7.9))
print(float(4))

18
Narxi: 15000 so'm
7
4.0

Har qanday matnni ham songa aylantirib bo'lmaydi. int("salom") yoki int("12.5") xato beradi, chunki bu matnlar butun sonni bildirmaydi:

son = int("o'n ikki")
print(son)

Bu aylantirishlar keyingi darslarda juda kerak bo'ladi: foydalanuvchi klaviaturadan kiritgan har qanday ma'lumot Python'ga matn sifatida keladi va uni songa aylantirish kerak.

Mashqlar

print(type(0))
print(type(0.0))
print(type("0"))
print(type(False))
print(type(-7))
print(type("True"))

narx = "2500"
soni = 4
print(narx * soni)

narx = "2500"
soni = 4
print(int(narx) * soni)

tugilgan_yil = "2005"

tugilgan_yil = "2005"
yosh = 2030 - int(tugilgan_yil)
print("2030-yilda", yosh, "yoshda bo'ladi")

O'zingizni sinang