Keyingi qadamlar

Tabriklaymiz! Siz kompyuter qanday ishlashidan boshlab, menyuli interaktiv dastur yozishgacha bo'lgan yo'lni bosib o'tdingiz. Bu — katta yutuq. Endi qayerga borish mumkinligini ko'rib chiqamiz.

Siz endi nimalarni bilasiz

• Kompyuter, dastur va algoritm nima ekanini tushunasiz.
• O'zgaruvchilar, sonlar, satrlar va mantiqiy qiymatlar bilan ishlaysiz.
• Foydalanuvchidan ma'lumot olib, uni tekshira olasiz.
• Shartlar va sikllar yordamida dasturni boshqarasiz.
• Ro'yxat, kortej, to'plam va lug'atlarda ma'lumot saqlaysiz.
• O'z funksiyalaringizni yozasiz va tayyor modullardan foydalanasiz.
• Xato xabarlarini o'qiysiz va xatolarni tuzatasiz.
• Bir necha o'n qatorli to'liq dasturni rejalashtirib, qadamma-qadam yoza olasiz.

Bu — har qanday dasturchining poydevori. Boshqa barcha narsalar shu asoslar ustiga quriladi.

Python'da keyingi mavzular

Asoslardan keyin quyidagi mavzularni taxminan shu tartibda o'rganish tavsiya etiladi:

OOP bilan qisqa tanishuv — bu qanday ko'rinishini his qilish uchun. Hozircha tushunish shart emas, shunchaki ishga tushirib ko'ring:

class Talaba:
    def __init__(self, ism, ball):
        self.ism = ism
        self.ball = ball

    def baho(self):
        if self.ball >= 86:
            return 5
        if self.ball >= 71:
            return 4
        if self.ball >= 56:
            return 3
        return 2


guruh = [Talaba("Aziz", 92), Talaba("Dilnoza", 78), Talaba("Sardor", 64)]
for t in guruh:
    print(f"{t.ism}: {t.ball} ball, baho {t.baho()}")

Bu yerda biz Talaba degan yangi tur yaratdik: har bir talabaning o'z ismi va bali bor va u o'z bahosini hisoblay oladi. Ma'lumot va u bilan ishlaydigan funksiyalar bir joyda — OOP'ning asosiy g'oyasi shu.

Python bilan qaysi sohaga borish mumkin

Mashq qilish uchun saytlar

Dasturlash — sport kabi: faqat o'qish bilan o'rganib bo'lmaydi, har kuni «mashq» kerak. Quyidagi saytlarda minglab masalalar bor:

• Exercism — oddiydan murakkabga tartiblangan bepul mashqlar.
• Codewars — darajalarga bo'lingan masalalar; boshqalarning yechimlarini ko'rib, ko'p narsa o'rganasiz.
• Project Euler — matematika va dasturlash kesishmasidagi masalalar.
• Advent of Code — har yili dekabrda chiqadigan qiziqarli jumboqlar.

O'rganishni davom ettirish uchun manbalar

• Python'ning rasmiy qo'llanmasi — tilni yaratganlar yozgan, eng ishonchli manba.
• CS50's Introduction to Programming with Python — Garvard universitetining bepul onlayn kursi.
• Automate the Boring Stuff with Python — avtomatlashtirish haqida bepul onlayn kitob.
• Pro Git — Git bo'yicha bepul kitob.

Bu manbalarning ko'pchiligi ingliz tilida. Ingliz tili — dasturchining eng muhim «ikkinchi dasturlash tili». Hujjatlar, xato xabarlari, savol-javob saytlari asosan inglizcha. Uni dasturlash bilan parallel o'rganishni boshlang — har kuni 15–20 daqiqa ham katta natija beradi. O'zbek tilida ham ko'plab video darslar va Telegram hamjamiyatlari bor — ularni qidirib toping.

Mustaqil o'rganish bo'yicha maslahatlar

1. Har kuni oz-ozdan. Haftada bir marta 5 soatdan ko'ra, har kuni 40 daqiqa ancha samaraliroq.
2. Kodni qo'lda yozing. Nusxa olib qo'yish emas — o'zingiz terib chiqing. Barmoqlar ham o'rganadi.
3. O'z loyihangizni boshlang. O'zingizga yoki yaqinlaringizga kerakli kichik narsa: uy vazifalari ro'yxati, oilaviy byudjet, sinf uchun test boti. Haqiqiy muammo eng yaxshi o'qituvchi.
4. «O'qish qopqoni»ga tushmang. Cheksiz video ko'rish va kitob o'qish — o'rganishdek tuyuladi, lekin kod yozmasangiz, ko'nikma shakllanmaydi.
5. Qiyinchilik — normal holat. Agar hammasi oson bo'lsa, siz yangi narsa o'rganmayapsiz. Tushunmaslik — o'sishning belgisi.
6. Savol berishni o'rganing. Yordam so'raganda: nima qilmoqchi edingiz, nima qildingiz, qanday xato chiqdi — kod va xato xabari bilan birga yozing.
7. Boshqalarga o'rgating. Do'stingizga funksiya nima ekanini tushuntirib bering. Tushuntira olsangiz — demak, o'zingiz tushungansiz.
8. Ishlaringizni GitHub'ga joylang. Bu sizning portfoliongiz — ish beruvchilar diplomdan ko'ra ko'proq aynan shunga qarashadi.

Namunaviy reja

Yakuniy test

Butun darslik bo'yicha savollar. Qiynalsangiz — tegishli darsga qaytib, takrorlab chiqing.

x = "3"
y = 4
print(int(x) * y)

for i in range(2, 10, 3):
    print(i)

def f(x):
    if x > 0:
        return "musbat"
    print("manfiy yoki nol")

natija = f(-3)